Tütün ve tütün ürünleriyle mücadelede yeni bir dönemi başlatacak yasal düzenleme için hazırlanan taslak, Beştepe’ye sunum aşamasına geldi. Yapılacak değerlendirmelerin ardından düzenlemenin AK Parti tarafından TBMM gündemine taşınması bekleniyor. Yeni düzenleme ile sigara ve tütün ürünlerinin kullanım ve erişimi zorlaşırken, günlük yaşamdaki görünürlüğüne de ciddi sınırlamalar getirilecek.
Geleneksel tütün ürünlerinin yanı sıra özellikle gençler arasında yaygınlaşan elektronik sigara gibi yeni nesil ürünleri de kapsayacak düzenleme ile restoran, lokanta ve kafelerin açık alanlarından plajlara kadar geniş bir alanda tütün ürünü kullanımına önemli kısıtlamalar uygulanacak. Satışı ve kullanımı 18 yaş altına yasak olan tütün ürünlerine erişimi engellemek amacıyla, gençlerin belirli özel alanlara girişine de sınırlama getirilecek. Özellikle 18 yaşından küçüklerin sigaraya erişiminin önlenmesi amacıyla tütün ürünlerinin satışı tamamen elektronik ortama taşınacak. Sigaralar tek tip hale getirilecek ve yalnızca kapalı dolaplarda satışa sunulabilecek. Düzenlemenin en kritik üç adımının en geç 2028 yılına kadar yürürlüğe girmesi planlanırken, nihai hedef olarak 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünü üretimi ve satışının tamamen sona erdirilmesi öngörülüyor.
Nakit parayla satış yapılamayacak
Hazırlanan taslakta tütün ürünü tanımı genişletilerek yalnızca geleneksel sigaralar değil, nikotin içeren tüm ürünler ile elektronik sistemli yeni nesil tütün ürünleri de kapsama alınıyor. Son yıllarda özellikle gençler arasında yaygınlaşan elektronik sigara kullanımına karşı mücadele de düzenlemenin ana başlıklarından biri olacak. Sağlık otoriteleri, bağımlılık riskinin hızla arttığına dikkat çekerek e-sigaraya karşı daha sert önlemler alınması gerektiğini vurguluyordu.
Taslakta öngörülen düzenlemelere göre sigara, nargile, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri aynı kapsam içinde değerlendirilecek. Tütün ürünleriyle mücadelede yaptırımlar da ağırlaştırılacak. İdari para cezalarının mevcut tutarlarının 100 katına kadar artırılması planlanıyor. Cumhurbaşkanının en fazla bir yıllık erteleme yetkisi bulunurken, “nakit ödeme yasağı”, “tek tip sigara uygulaması” ve “kapalı dolapta satış zorunluluğu” gibi üç kritik düzenlemenin en geç iki yıl içinde tamamlanması hedefleniyor.
Çocuklara özel koruma önlemleri
Taslakta çocukların korunmasına yönelik yeni kurallar da yer alıyor:
1-Kamu kurumlarının en az 20 metre yakınında tütün ürünü tüketim alanı oluşturulamayacak.
2-Okullar, kültür merkezleri, sosyal hizmet binaları ve ibadethanelerin 10 metre çevresinde sigara içilemeyecek.
3-Açık hava etkinliklerinde yalnızca belirlenen özel alanlarda tütün ürünü kullanımına izin verilecek.
4-Çocuk oyun alanları ve spor sahalarında tütün kullanım alanı oluşturulamayacak.
5-Tütün ürünü tüketim alanları”na 18 yaşından küçükler alınmayacak.
6-Tütün yasakları elektronik sigara ve ısıtılmış ürünleri de kapsayacak.
Denetimler sıkılaşacak
Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Tütün Denetim Destek Ekipleri denetimlerde aktif görev alacak. İhlallerin tespit edilmesi amacıyla ses ve görüntü kaydı alınması da dahil olmak üzere elektronik denetim sistemleri kullanılabilecek.
Satışlara yeni kurallar geliyor
Yeni düzenleme kapsamında:
1-Tütün ürünleri müşterilerin doğrudan ulaşamayacağı kapalı dolaplarda satılacak.
2-Satış işlemleri tamamen elektronik sisteme taşınacak.
3-Alıcının yaşı ve satın alma miktarı sistem üzerinden takip edilecek.
4- 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünlerinin satışına tamamen son verilmesi hedeflenecek.
5-Sigaralar “adet, boyut ve miktar” bakımından tek tip hale getirilecek.
Cezalar 100 kat artırılabilecek
Taslak metne göre tütün yasaklarını ihlal eden kişi ve işletmelere uygulanacak cezalar büyük ölçüde artırılacak. 2026 yılı itibarıyla yasaklı alanlarda sigara içmenin cezası bireysel kullanıcılar için 1.764 TL ile 5 bin TL arasında değişirken, işletmelere uygulanan cezalar 24 bin 440 TL’den 122 bin 660 TL’ye kadar çıkabiliyor. Yeni düzenleme ile bu cezaların 100 katına kadar artırılması planlanıyor.
